Wiskoza: co to za materiał i z czego powstaje?
Wiskoza to włókno sztuczne wytwarzane z celulozy, którą najczęściej pozyskuje się z drewna w postaci masy drzewnej. Celulozę rozpuszcza się chemicznie, a powstały gęsty, lepki roztwór przeciska przez drobne otwory do kąpieli, w której zastyga w postaci cienkich włókien. Od tego lepkiego roztworu pochodzi nazwa: łacińskie słowo viscosus znaczy lepki.
Z włókien przędzie się nici, a z nich tka tkaniny albo dzierga dzianiny. Dlatego wiskoza może być lejącą tkaniną na sukienkę i miękką dzianiną wiskozową na bluzkę. Wygląd zależy też od splotu: satyna wiskozowa ma połysk podobny do jedwabiu, a krepa jest matowa i lekko ziarnista. Przemysł odzieżowy wykorzystuje wiskozę w sukienkach, bluzkach, spodniach, spódnicach i podszewkach. Wiskozę wynaleziono pod koniec XIX wieku jako tańszy zamiennik jedwabiu i przez lata nazywano ją sztucznym jedwabiem. W języku angielskim, zwłaszcza w USA, wiskozę nazywa się rayon i taki napis bywa też na metkach. Na zagranicznych metkach spotkasz również angielską nazwę viscose albo skrót CV. Historię i proces produkcji wiskozy opisuje hasło wiskoza w Wikipedii.
Czy wiskoza jest naturalna czy sztuczna?
Wiskoza to materiał sztuczny, choć powstaje z naturalnego surowca. Włókna tekstylne dzielą się na naturalne i chemiczne. Naturalne, czyli bawełna, len, wełna i jedwab, pochodzą wprost z roślin lub od zwierząt. Chemiczne dzielą się na dwie grupy:
- sztuczne, wytwarzane z naturalnych polimerów, głównie z celulozy: wiskoza, modal, lyocell;
- syntetyczne, wytwarzane z surowców pochodzących z ropy naftowej: poliester, poliamid, akryl.
Wiskoza leży więc pośrodku. Nie jest tworzywem z ropy jak poliester, ale nie jest też włóknem naturalnym jak bawełna czy len. Modal i lyocell też powstają z celulozy, tylko inną metodą. Na metkach znajdziesz je obok wiskozy, na przykład sukienka Hela ma w składzie 90% lyocellu i 10% lnu.
Jakie zalety i wady ma wiskoza?
Wiskoza jest miękka, przewiewna i dobrze chłonie wilgoć, ale gniecie się i wymaga delikatnego prania. Właściwości tkaniny wiskozowej w jednym miejscu:
| Właściwość | Co to oznacza na co dzień | Zaleta czy wada |
|---|---|---|
| miękkość i gładkość | tkanina jest przyjemna w dotyku i nie drapie | zaleta |
| dobre chłonięcie wilgoci | w ciepłe dni ubranie jest przewiewne i nie klei się do skóry | zaleta |
| lejący spadek | sukienki i szerokie spodnie miękko układają się na sylwetce | zaleta |
| dobre przyjmowanie barwników | kolory i wzory są wyraźne | zaleta |
| łatwe gniecenie | ubranie ze 100% wiskozy trzeba prasować albo parować | wada |
| mniejsza wytrzymałość na mokro | podczas prania nie wolno jej trzeć ani wykręcać | wada |
| wrażliwość na temperaturę | w gorącej wodzie i w suszarce może się skurczyć | wada |
Wady da się ograniczyć właściwą pielęgnacją. Wiele ubrań łączy też wiskozę z innymi włóknami. Domieszka elastanu dodaje rozciągliwości, poliester zmniejsza gniecenie, a len jest przewiewny i ma wyraźniejszą fakturę. Przykładem wiskozy z lnem jest sukienka Fajana z 70% wiskozy i 30% lnu.
Wiskoza łatwo się gniecie, a źle wyprana może się skurczyć. Mechacenie i rozciąganie zdarzają się rzadziej, zwykle w dzianinach i mieszankach.
Czy wiskoza się gniecie?
Tak, zwłaszcza tkanina ze 100% wiskozy. Zagniecenia robią się przy siedzeniu, w walizce i po praniu. Mniej gniotą się dzianiny i mieszanki z elastanem lub poliestrem. Pomaga powieszenie ubrania na wieszaku zaraz po praniu i wygładzenie go dłonią, a przed wyjściem parownica. W podróży zwiń sukienkę w luźny rulon zamiast składać ją w kostkę, a po przyjeździe od razu powieś na wieszaku.
Czy wiskoza się kurczy?
Może się skurczyć, jeśli wypierzesz ją w zbyt wysokiej temperaturze albo wysuszysz w suszarce bębnowej. Dlatego trzymaj się temperatury podanej na metce i nie susz jej na gorącym kaloryferze.
Czy wiskoza się mechaci?
Gładka tkanina wiskozowa mechaci się rzadko. Supełki mogą pojawić się na dzianinach i na mieszankach z innymi włóknami, w miejscach, które się ocierają: pod pachami i tam, gdzie nosisz torebkę.
Czy wiskoza się rozciąga?
Sama wiskoza jest mało elastyczna. Rozciągają się dzianiny wiskozowe i tkaniny z domieszką elastanu. Mokra wiskoza łatwo traci kształt, więc dzianin nie wieszaj na wieszaku zaraz po praniu, tylko susz je na płasko.
Wiskoza czy bawełna, a może poliester?
Wiskoza chłonie wilgoć lepiej niż bawełna i dużo lepiej niż poliester. Gniecie się podobnie jak bawełna, za to znacznie bardziej niż poliester, i wymaga delikatniejszego prania niż oba te materiały.
| Cecha | Wiskoza | Bawełna | Poliester |
|---|---|---|---|
| pochodzenie | włókno sztuczne z celulozy | włókno naturalne z rośliny | włókno syntetyczne z ropy naftowej |
| chłonięcie wilgoci | bardzo dobre | dobre | słabe |
| układanie się | lejąca, miękka | sztywniejsza | zależy od tkaniny |
| gniecenie | łatwo się gniecie | łatwo się gniecie | gniecie się mało |
| pranie | niska temperatura, delikatnie | znosi wyższe temperatury | łatwe, szybko schnie |
| na upalne dni | tak | tak | gorzej, bo słabo chłonie pot |
Na lato wybierz wiskozę albo bawełnę. Jeśli zależy Ci na miękkim spadku sukienki, lepsza będzie wiskoza: letnia sukienka z wiskozy jest lekka, chłodna w dotyku i nie oblepia ciała, gdy jest gorąco. Bawełna jest za to bardziej odporna na częste pranie w wyższej temperaturze, więc lepiej sprawdza się w koszulkach i bieliźnie. Poliester przydaje się w podróży, bo prawie się nie gniecie i szybko schnie, ale w upale daje mniejszy komfort noszenia.
Jak prać wiskozę i jak ją suszyć?
Najpierw przeczytaj metkę, a jeśli nie ma na niej innych wskazówek, pierz wiskozę w chłodnej wodzie, delikatnie i bez wykręcania. Krok po kroku:
- Sprawdź symbole na metce. Przekreślona balia oznacza, że ubrania nie wolno prać w wodzie, a koło, że nadaje się do czyszczenia w pralni.
- Pierz ręcznie albo w programie do tkanin delikatnych, najczęściej w 30 stopniach i nigdy w wyższej temperaturze niż podana na metce.
- Wywróć ubranie na lewą stronę i użyj łagodnego płynu do delikatnych tkanin.
- Nie trzyj i nie wykręcaj. Przy praniu ręcznym odciśnij wodę w ręczniku, w pralce ustaw niskie wirowanie.
- Susz sukienki i bluzki na wieszaku, a dzianiny na płasko, z dala od kaloryfera i słońca. Suszarki bębnowej używaj tylko wtedy, gdy metka na to pozwala.
- Prasuj na lewej stronie, gdy ubranie jest jeszcze lekko wilgotne, w niskiej lub średniej temperaturze. Zamiast żelazka możesz użyć parownicy.
Symbole konserwacji są ujednolicone. Balia to pranie, a liczba w niej to najwyższa dopuszczalna temperatura. Kreski pod balią oznaczają łagodniejszy program, trójkąt dotyczy wybielania, kwadrat suszenia, a żelazko prasowania: jedna kropka to do 110 stopni, dwie do 150, trzy do 200. Pełny opis znaków publikuje organizacja odpowiedzialna za te oznaczenia, na swojej stronie o symbolach prania GINETEX (po angielsku).
Odzież z wiskozy przechowuj tak, żeby się nie gniotła i nie rozciągała. Sukienki i bluzki z tkaniny wieszaj na wieszakach z szerokimi ramionami i nie upychaj ich ciasno w szafie. Dzianiny składaj na półce, bo na wieszaku mogą się wyciągnąć.
Kiedy nosić ubrania z wiskozy?
Przez cały rok, bo wiskoza występuje zarówno w lekkich tkaninach na lato, jak i w mieszankach na chłodne miesiące. Kilka przykładów z naszej oferty, wszystkie ze 100% wiskozy:
Latem wiskoza sprawdza się w długich sukienkach, bo jest lekka i nie przykleja się do ciała. Sukienka Amani Black ma krótkie rękawy, dekolt w serek wykończony koronką i wzór w groszki. Sukienka Renate w kolorze khaki też jest uszyta ze zwiewnej wiskozy, ma geometryczny wzór i dekolt w serek. Więcej modeli znajdziesz w kategorii sukienki damskie. Jeśli szukasz fasonu, który wysmukla, zajrzyj do poradnika o tym, jakie sukienki wyszczuplają brzuch i biodra. Lejąca wiskoza dobrze sprawdza się też przy sylwetce jabłka, o czym piszemy w poradniku typy sylwetki.
Do biura dobrze pasują spodnie Laki z szeroką nogawką, w kolorze khaki albo czarne, z rozmiarówką od 36 do 50. Do nich bluzka Arra w szampańskim kolorze, z dekoltem w serek, krótkimi marszczonymi rękawami i zapięciem na guziki. Zimą taką bluzkę założysz pod marynarkę lub kardigan. Podobne modele są w kategoriach spodnie damskie i bluzki damskie. Więcej pomysłów na strój do pracy opisujemy w poradniku business casual damski.
W chłodne miesiące wiskozę spotkasz w płaszczach. Długi płaszcz London II od Jolmar w kolorze bordowym ma w składzie 60% poliestru, 27% wełny i 13% wiskozy. Wiskoza jest gładka i przewiewna, dlatego szyje się z niej też podszewki. Płaszcz Marit od Blue Shadow ma podszewkę ze 100% wiskozy.
Najczęstsze pytania
- Czy wiskoza to dobry materiał?
- Tak, jeśli zależy Ci na miękkości, przewiewności i ładnym spadku tkaniny. Trzeba tylko pamiętać o delikatnym praniu i o tym, że ubrania ze 100% wiskozy łatwo się gniotą.
- Co oznacza napis 100% wiskoza na metce?
- Że tkanina jest w całości z włókien wiskozowych, bez domieszek. Ma wszystkie cechy wiskozy: jest miękka i przewiewna, ale też łatwo się gniecie.
- Czy w wiskozie się pocisz?
- Wiskoza dobrze chłonie wilgoć, więc pot wsiąka w tkaninę, zamiast zostawać na skórze. Dlatego w upale jest zwykle wygodniejsza niż poliester.
- Czym różni się wiskoza od modalu i lyocellu?
- Wszystkie trzy powstają z celulozy, ale inną metodą. Modal i lyocell są wytrzymalsze na mokro i mniej się kurczą niż zwykła wiskoza.
